STOWARZYSZENIE LOTNICTWA
EKSPERYMENTALNEGO

EAA 991

  • Linki

    • aph.org.pl

      Aeroklub Podhalański im. Leopolda Kwiatkowskiego Nowy Sącz

    • dlapilota.pl

      Portal lotniczy - najnowsze informacje dotyczące lotnictwa na świecie oraz w Polsce.

    • Samoloty Samoloty w Lotnictwie Polskim
    • Eagle Portal lotniczy nie tylko dla orłów
    • Eagle FlyingTV.pl - filmy lotnicze - telewizja lotnicza promująca lotnictwo i sporty lotnicze.
  • Stowarzyszeni w RWD

Słowo o drzewie

Słowo o drzewie

Wyrażając się ściślej, winno być „ o drewnie”- umówiono się tak określać szlachetny materiał ściętej „grubizny”, powstałej jednak z wyniosłego, żywego drzewa. Niech więc pozostanie, jak w tytule.
I do rzeczy ! Utarło się przekonanie, że Rzeczpospolita 1918 – 1939 eksportować mogła właściwie tylko płody rolne i węgiel ; z trudem – ale jednak – udawało się stopniowo zdobywać zagraniczne rynki dla wyrobów przemysłowych, za to w jednej dziedzinie byliśmy eksportową potęgą – w produkcji sklejki.
Sklejka, w XX-leciu międzywojennym zwana częściej z niemieckiego dyktą, to kompozyt – płyta sklejona z ułożonych na krzyż cienkich warstw ( obłogi) różnych gatunków drewna. Produkt lekki, elastyczny, wytrzymały i dekoracyjny, więc stosowany w wyrobie mebli. I aparatów latających.

Po 1918 r w Polsce powstało 20 większych wytwórni sklejki, na czoło wybiły się zakłady braci Konopackich w Mostach koło Grodna. Wytwarzały 600 wagonów dykty rocznie ( 90 % na eksport ) wyspecjalizowały się w produkcji spajanych klejem bakelitowym ( kopalitem ) sklejek wodoodpornych o grubości od 0,8 do 52 mm. Konopaccy byli też jedynymi w Polsce producentami wytwarzanej wyłącznie z brzozy sklejki lotniczej o grubości 4 – 32 mm. Skrupulatnie wyliczyli, że z użyciem ich sklejki do 1939 r wyprodukowano w Polsce 2000 samolotów i 1370 szybowców. Wykorzystywali to w reklamie, prezentując najczęściej wizerunki maszyn RWD – 5, - 6 i - 9 .
W 1936 r w Podlaskiej Wytwórni Samolotów podjął pracę inż. Wacław Czerwiński, wybitny konstruktor szybowców – m.in. Delfina, Salamandry, PWS-101 i 102 . Kolejnym jego projektem był PWS-33 „Wyżeł” - dwusilnikowy samolot szkolny, drewniany, konstrukcji skorupowej. Ową „skorupąbyło sklejkowe pokrycie kadłuba samolotu, będące jednocześnie elementem nośnym całej konstrukcji. Na zamówienie Czerwińskiego firma „Bracia Konopaccy”wykonała arkusze sklejki już na stałe wygięte w odpowiednie krzywizny. Wykonane były z drewna brzozowego, klejone bakelitem i od strony zewnętrznej laminowane folią aluminiową, a specjalnie zatrudniony matematyk opracował profile przekroju tak, by można było je wpasować w dowolne fragmenty poszycia „Wyżła”.
PWS-33 wystawiony
przez Polskę na Paryskim Salonie Lotniczym 1938 obok „Łosia”, „Wilka” i „Suma” wzbudzał największe zainteresowanie z powodu unikalności konstrukcji. Dziwne, bo uważano już, że era drewna w lotnictwie definitywnie minęła.
W międzyczasie na drewno postawili także konstruktorzy angielskich zakładów De Havilland pracujący nad projektem szybkiego bombowca dalekiego
zasięgu. Sceptycznych decydentów przekonał prototypowy DH 98 Mosquito, który podczas pokazu 25 11 1940 r okazał się szybszy od towarzyszącego mu Spitire’a, bo przekraczał 600 km/h i długo pozostawał najszybszym samolotem alianckim. Był tez lżejszym i tańszym od samolotów konstrukcji metalowej, a podobne jak w PWS- 33 sklejkowe skorupowe poszycie wytrzymywało uderzenie kilkukilogramowym młotem. 
Co dla nas ciekawe, w pracach nad konstrukcją „Moskita” miał udzial również Wacław Czerwiński zatrudniony w kanadyjskiej filii De Havilland – opracował m.in. drewniane (!) dodatkowe zbiorniki na paliwo perfekcyjnie wpisane w aerodynamikę skrzydeł i również drewniane osłony wlotów powietrza do silników.
Bo „Mosquito” był ze wszystkim „Wooden Wonder” - „Drewnian
y Cud” po prostu. Również dlatego, że straty wojenne poniesione na tym typie samolotu były najmniejsze spośród innych. Latali też na nim Polacy w Dywizjonie 305 i 307.
Anglicy mieli „Wooden Wonder” , a Amerykanie dochowali się gigantycznej  „Spruce Goose” (Świerkowej Gęsi) choć zbudowanej głównie z brzozy.
Było tak - w 1942 r
Departament Wojny zamówił wielki samolot transportowy mogący przez Atlantyk przewieźć 750 żołnierzy lub dwa czołgi Sherrman ; warunek : nie z materiałów ważnych pod wzgl. militarnym. A więc z drewna ? Czemu nie ?
Wyzwanie podjął Hovard Hughes, ekscentryczny miliarder, lotnik, producent filmowy i skandalista. Rozpoczął budowę olbrzymiej łodzi latającej o rozpiętości skrzydeł 97, 5 m – a więc większej
nawet niż posiada An225 „Mrija”sławna z przywozu do Warszawy kilkudziesięciu ton zakupionego w Chinach badziewia sanitarnego. Prace przy „Spruce Goose” oficjalnie nazwanej H- 4 „Hercules” przeciągały się, wojna się skończyła, ale Hughes zawziął się i 2 11 1947 r ogromna amfibia napędzana ośmioma silnikami po 3000 KM każdy oderwała się od wody, by na wysokości 20 m przelecieć dystans 1,6 km. Kolejnych prób w locie nie było.
Zachowana do dzisiaj „Świerkowa Gęś” jest głównym eksponatem muzeum lotnictwa w McMinnville w stanie Oregon.

A po wojnie lotnicze drewno królowało już tylko w konstrukcjach szybowców. Z drewna też powstawały nasze „Muchy”, „Bociany”, „Jaskólki”, „Foki” czy „Cobry”. Aż na przełomie lat 60/70 nastała era żywic syntetycznych.
Ale wiele ze sklejkowo- płóciennych klasyków lata nadal. Cóż, dobry drewniak może długo
posłużyć.

ZbS

Galeria

Sklejka modelarska grub. 1 mm, 1,5  i  2 mmKonstrukcja skrzydła budowanej od lat repliki RWD - 8Fragment sklejkowego kesonu skrzydłaPolitechnika Warszawska 2015 r. Odtworzony szkielet szybowca "Akar" z 1923 rSzybowiec szkolny "Wrona" z lat trzydziestych ( Muzeum Lotnictwa w Krakowie)PWS - 33 "Wyżeł"Model DH 98 "Mosquito"w budowie. Na  skrzydle zbiornik paliwa ... ...w zbliżeniu ...... konstrukcji W. CzerwińskiegoHughes H - 4 "Hercules"SZD - 10 "Czapla" - Szybowiec konstrukcji kratownicowejAkrobacyjny IS - 4 "Jastrząb" w kształtach bardziej opływowychPodobnie też  SZD - 12   "Mucha 100"SZD - 32 "Foka 5" z 1966 r uważana za ukoronowanie polskich osiągnięć w budowie wyczynowych szybowców konstrukcji drewnianej
12 maja 2020 r.

Copyright © by Stowarzyszenie Lotnictwa Eksperymentalnego EAA 991

Naszą stronę czytano 845138 razy